• 06-41622889
  • info@tjannehartman.nl

Laaggeletterden

09-11-2012 | 2 reacties

“Ik kon het niet. Nu ken ik het”. Aldus Riek in onvervalst Amsterdams. Met andere laaggeletterden heeft Riek de grote stap genomen om lid te worden van een speciaal leesclubje van de bibliotheek in Amsterdam. Riek kon niet lezen en nu kan ze het wel. Wat een genot voor deze vrouw, die ruim zestig jaar lang niet – of nauwelijks – kon lezen.

Helaas zijn er meer Rieken in Nederland. Maar liefst anderhalf miljoen. Deze mensen zijn laaggeletterd, wat inhoudt dat ze niet of onvoldoende goed kunnen lezen en schrijven. Twee derde van die anderhalf miljoen is autochtoon. Rasechte Hollanders die het schrijven en lezen zijn verleerd of zelfs nooit geleerd hebben. Laaggeletterden kunnen moeilijk mee in het arbeidsleven en in de maatschappij. Ze voelen zich vaak buitengesloten en onbegrepen en schaamte steekt de kop op. Ze missen het gemak en genot van begrijpend en strategisch lezen. Gelukkig zijn er instanties en individuen die zich om deze mensen bekommeren. Deze week bezocht ik een bijeenkomst van het Bondgenootschap voor Geletterdheid Noordoost-Noord-Brabant. Een hele mond vol voor ambitieuze mensen die allemaal tot doel hebben de geletterdheid te bevorderen. En dus laaggeletterdheid tegen te gaan. Vertegenwoordigers van bibliotheken, Stichting Lezen en Schrijven, de IBN groep uit Uden, studenten en mensen die – net als ik – op persoonlijke titel en uit nieuwsgierigheid kwamen kennismaken met het bondgenootschap.

Schrikbarend
De feiten die tijdens de bijeenkomst op tafel kwamen, liegen er niet om. Zo heeft maar liefst 25 procent van de basisschoolverlaters in ons land een taalachterstand van twee jaar. Laat het even inwerken. 25 procent. Een kwart dus! Zit er een fout in ons basisonderwijs? Is het te wijten aan ouders die steeds minder (of helemaal niet meer) voorlezen en motiveren om te lezen. Ligt het aan computers en films? Het is moeilijk, zo niet ondoenlijk, een antwoord op deze vragen te krijgen. Moeilijk om te ontdekken waar het misgaat. Maar hoe dan ook, dat aantal van 25 procent is schrikbarend!

Nog zo’n bizar feitje: de meeste openbare teksten, zoals voor folders en brochures, worden geschreven op C1-niveau. Dit is het niveau van een HBO´er. Beetje jammer alleen dat de meeste Nederlanders op leesniveau B1, het niveau van het VMBO, zitten. Conclusie: de meeste teksten worden door het gros van de Nederlanders niet goed begrepen. Ook daar is een schrikbarend cijfer van: slechts 16 procent van wat we in ons land op papier zetten, komt daadwerkelijk bij de ontvanger aan. Uiteraard dacht ik ook direct aan mijn eigen werk: ik probeer altijd zo toegankelijk en helder mogelijk te schrijven, zodat mijn teksten voor iedereen begrijpelijk zijn. Het kan toch niet zo zijn dat maar 16 procent van mijn geschreven werk aankomt?!

Eye-tracking
Terug naar de Amsterdamse leesclub van Riek. Dit is een initiatief van de bibliotheek in samenwerking met het ROC. Door de enorme bezuinigingen op volwassenenonderwijs worden dit soort samenwerkingen steeds belangrijker. Vandaar ook het bondgenootschap. Om mensen met dezelfde expertise, drijfveer en passie bij elkaar te krijgen, te inspireren, om ervaringen uit te wisselen en – hopelijk – mooie nieuwe projecten te starten.
Over één zo´n project vertelde Marcel L´Herminez van Oog voor Lezen. Dit Eindhovens bedrijf voert met een zelf ontwikkelde Eye-trackingmachine betrouwbare leesvaardigheidsmetingen uit. De techniek is innovatief en dit jaar beloond met de Nationale Alfabetiseringsprijs in de categorie denken. Met de methode wordt het oog zeer precies gevolgd tijdens het lezen en kan de technische leesvaardigheid exact in kaart gebracht worden. De methodiek is geschikt als snelle screening van technische leesproblemen. Ideaal, want laaggeletterdheid is moeilijk te signaleren, er heerst vaak nog een taboe op het onderwerp en bovendien zijn laaggeletterden verbaal vaak zeer sterk. De test van Oog voor Lezen is toegankelijk, vriendelijk en betrouwbaar.
De droom van L’Herminez is dat alle scholen intensief gebruik gaan maken van zijn eye-trackingmachine. Zo wordt eventuele achterstand bij leerlingen snel gesignaleerd en kan tijdig naar bijscholing gekeken worden. Om dat aantal van 25 procent schoolverlaters met een taalachterstand heel snel te doen krimpen!
Bij de IBN groep in Uden, waar het bondgenootschap te gast was, hebben ze al zo´n machine in huis. 113 volwassenen zijn naar aanleiding van deze meting met een taalcursus gestart. De test was het laatste steuntje in de rug dat ze nodig hadden om eindelijk die grote stap te durven nemen naar onderwijs. Wat een helden!

Taal is essentieel. Om de wereld te begrijpen, om jezelf verstaanbaar te maken, om te kunnen genieten van verhalen. Denk maar aan Riek uit Amsterdam. Die het niet kon, maar nu wel ken. In plat Amsterdams, maar dat doet er niet toe. Ze kan eindelijk genieten van al het moois dat woorden, zinnen, alinea’s en verhalen te bieden hebben.

2 Reacties

  1. Pingback: Laaggeletterden taalachterstand onderwijs volwassenen bondgenootschapTjanne Hartman | Bibliofuture | Scoop.it

Plaats een reactie



Plaats een reactie

Your email address will not be published.

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.