• 06-41622889
  • info@tjannehartman.nl

Dement

14-01-2014 | 0 reacties

Ik geloof niet dat ik oud wil worden. Oud in de zin van naar een verpleeghuis moeten, aftakelen of het allerergste: dement worden. Oud in de zin van al je opgebouwde waardigheid, zelfstandigheid en volwassenheid weer verliezen. Ja, het kan een mooie circle of life zijn: je begint als afhankelijk, in een luier poepend en plassend, kraaiend en jengelend kind en eindigt ook zo. Maar menselijk vind ik het niet. Allerminst.

Steunkous
Gisteren heb ik weer muziek gemaakt in een verpleeghuis. Voor me zaten een paar dames gezellig te keuvelen en geïnteresseerd te luisteren. Achter me zat een vrouw in een rolstoel alleen maar kreten uit te slaan. Haar ogen gesloten, steunkous afgezakt, haren door de war en met een gerimpeld, uitgeleefd gezicht. Ooit was zij een waardige, volwassen vrouw. Met een gezin. Met een baan misschien. Met vriendinnen, hobby´s, lievelingsprogramma´s. Nu zat daar een hopeloos hoopje mens. Ik kan het met alle respect niet anders verwoorden. Je hebt het niet voor het zeggen, maar zo zou ik niet willen eindigen. En zo hoop ik mijn ouders ook nooit te zien, schoot door mijn hoofd terwijl ik de oudjes met wat muziek probeerde te verblijden.

Schrijnend
Mijn oma is 92 jaar oud geworden. Lichamelijk afgetakeld maar geestelijk nog o zo helder. Dan is het minder pijnlijk. Dan is het minder schrijnend om oud te worden. Voor de familie althans. Voor de persoon zelf is lichamelijk niet meer kunnen wat je geestelijk nog wil natuurlijk ook een ramp. Het liefst zou ik in de bloei van mijn bejaarde leven inslapen. Samen met mijn partner. Want stellen die na veertig of vijftig jaar huwelijk ineens van hun geliefde worden gescheiden, vind ik al net zo mensonwaardig. Gun je niet elk lang getrouwd stel een gezamenlijke dood? Warm in bed, tegen elkaar aan, de lippen getuit voor een laatste kus.

Helder
Mijn andere oma was dement. Ze was eigenlijk al lang mijn oma niet meer. Een vreemde vrouw met wie geen contact meer mogelijk was. Tot het moment dat ze stierf. Ik was er bij, samen met mijn vader en een tante. Toevallig was ik die ochtend naar het verpleeghuis gereden, of wellicht was dat toeval een voorgevoel. In ieder geval stierf ze terwijl ik aan haar voeteneind stond. Even daarvoor zat ik naast haar bed en noemde ik de namen van al mijn neven en nichten op. Dat we allemaal van haar houden, dat ze trots op ons kon zijn, dat ze met een gerust hart kon gaan en dat opa op haar wachtte. Dat soort praat. Ineens leek ze helder te worden. Ze leek te reageren op de namen van haar kleinkinderen. Ze leek te mompelen als reactie op mijn woorden. Later begreep ik dat demente mensen net voor hun overlijden inderdaad weer helder kunnen worden. Alsof hun ziel dan al aan het sterven is en de dementie als eerste loslaat. Mijn oma stierf en ik had een prachtig, bijzonder gevoel. Ik had toch nog eventjes mijn oma bij me gehad.

Ziekte
Ik hoop dat de oude, demente mensen die ik gisteren heb gezien, ook op hun sterfbed nog zoiets moois mogen ervaren. Of in ieder geval de mensen die aan hun bed zitten. Dementie is een akelige ziekte. Je raakt iemand kwijt zonder dat je er echt afscheid van neemt. Iemand sterft, maar is er lijfelijk nog. En het is een lastige, onvoorspelbare ziekte. Zo zat aan de tafel tegenover me gisteren ook een vrouw die nog helder uit haar ogen keek en gezellig met de muziek zat mee zat te roffelen op tafel. Uit de maat, maar ach, het menske had misschien haar hele leven lang geen ritmegevoel gehad. Ineens nam ze het woord. “Poepen, schijten, kakken”, zei ze. En ging weer rustig verder met trommelen.

Zuigeling
Ik ging peinzend naar huis. Want het is heerlijk dat we tegenwoordig steeds ouder kunnen worden en langer in leven gehouden worden. Maar wat als de geest er al voor het lichaam de brui aan geeft? Wat als een waardig mens ineens weer een zuigeling wordt? Respect voor de medewerkers in de verpleegtehuizen. Respect voor de mensen die om moeten gaan met een ouder, broer of zus die ze op deze manier verliezen. Ik wil best oud worden, maar wel als mezelf. Die circle of life hoeft van mij echt niet helemaal rond te zijn.

 

Tags: , , , , , , , , , , , , , ,

Plaats een reactie



Plaats een reactie

Your email address will not be published.

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.